basis

Hoe warm moet de grond zijn om te zaaien?

Sla, spinazie en ui kiemen al in koude grond. Bonen, komkommer en paprika wachten tot de grond rond de 15 °C is. Hoe warmer de grond, hoe sneller het opkomt: wortel doet er bij 5 °C ruim zeven weken over, bij 20 °C een week.

Door , hobbytuinier in Kaatsheuvel3 minuten lezen

Grondthermometer op 5 cm diep

Bij welke temperatuur kiemt het?

Zaad reageert op de grond, niet op de lucht. Pas als de grond warm genoeg is, komt het in actie. Hoe warm dat moet zijn, verschilt sterk per groente.

De bekendste meting komt van J.F. Harrington, zaadonderzoeker aan de Universiteit van Californië in Davis. Hij zaaide in de jaren vijftig groenten bij een vaste bodemtemperatuur en telde de dagen tot opkomst. Universiteiten gebruiken zijn tabel nog steeds.

Vanaf 2 °C

Vanaf 4 °C

Vanaf 10 °C

Vanaf 16 °C

Laagste bodemtemperatuur waarbij het zaad nog kiemt. Op die grens duurt het weken.

Hoe snel komt het op?

Net boven de ondergrens gaat het traag. Een paar graden warmer maakt dan veel uit. Kies hieronder een bodemtemperatuur.

Bodemtemperatuur

  • Sla7 dagen
  • Spinazie12 dagen
  • Ui13 dagen
  • Pastinaak27 dagen
  • Radijs11 dagen
  • Erwt14 dagen
  • Wortel17 dagen
  • Biet17 dagen
  • Kool15 dagen
  • Peterselie29 dagen
  • Mais22 dagen
  • Tomaat43 dagen
  • Boonte koud
  • Komkommerte koud
  • Paprikate koud
Dagen tot opkomst bij een vaste bodemtemperatuur, met het zaad 1,3 cm diep.

Tomaat en paprika komen pas vlot op bij 20 °C of meer. Die zaai je daarom binnen voor, in trays op een warme plek.

Te warm kan ook

Bij 35 °C kwamen sla, spinazie en pastinaak in de proef bijna niet meer op. Voor sla noemt zaadhuis De Bolster al 25 °C als grens waarboven de kieming geremd kan worden. Sla zaaien in een hete zomer lukt daardoor slecht.

Wanneer is de grond zo warm?

Het KNMI meet de bodemtemperatuur op vier plekken: Wilhelminadorp in Zeeland, De Bilt, Marknesse in de Noordoostpolder en Nieuw Beerta in Groningen. Ik heb de maandgemiddelden op 10 cm diepte van 2011 tot en met 2025 uit de maandoverzichten gehaald.

maart2011: 6,2 °C2012: 7,8 °C2013: 4,3 °C2014: 7,8 °C2015: 6,3 °C2016: 6,0 °C2017: 7,8 °C2018: 4,7 °C2019: 7,7 °C2020: 7,2 °C2021: 6,7 °C2022: 6,7 °C2023: 7,0 °C2024: 9,0 °C2025: 6,7 °C6,8 °Capril2011: 11,1 °C2012: 9,2 °C2013: 7,4 °C2014: 11,5 °C2015: 9,4 °C2016: 9,8 °C2017: 9,9 °C2018: 11,0 °C2019: 10,3 °C2020: 10,3 °C2021: 7,9 °C2022: 9,0 °C2023: 9,8 °C2024: 11,4 °C2025: 10,8 °C9,9 °Cmei2011: 13,5 °C2012: 14,3 °C2013: 11,5 °C2014: 14,3 °C2015: 12,8 °C2016: 13,6 °C2017: 14,2 °C2018: 15,0 °C2019: 12,6 °C2020: 13,8 °C2021: 11,5 °C2022: 13,7 °C2023: 14,5 °C2024: 16,3 °C2025: 14,0 °C13,7 °Cjuni2011: 16,3 °C2012: 15,7 °C2013: 15,0 °C2014: 17,7 °C2015: 15,9 °C2016: 18,1 °C2017: 17,7 °C2018: 18,1 °C2019: 17,0 °C2020: 17,5 °C2021: 16,9 °C2022: 17,0 °C2023: 18,5 °C2024: 16,9 °C2025: 17,8 °C17,1 °C05101520 °Cmaart2011: 6,2 °C2012: 7,8 °C2013: 4,3 °C2014: 7,8 °C2015: 6,3 °C2016: 6,0 °C2017: 7,8 °C2018: 4,7 °C2019: 7,7 °C2020: 7,2 °C2021: 6,7 °C2022: 6,7 °C2023: 7,0 °C2024: 9,0 °C2025: 6,7 °C6,8 °Capril2011: 11,1 °C2012: 9,2 °C2013: 7,4 °C2014: 11,5 °C2015: 9,4 °C2016: 9,8 °C2017: 9,9 °C2018: 11,0 °C2019: 10,3 °C2020: 10,3 °C2021: 7,9 °C2022: 9,0 °C2023: 9,8 °C2024: 11,4 °C2025: 10,8 °C9,9 °Cmei2011: 13,5 °C2012: 14,3 °C2013: 11,5 °C2014: 14,3 °C2015: 12,8 °C2016: 13,6 °C2017: 14,2 °C2018: 15,0 °C2019: 12,6 °C2020: 13,8 °C2021: 11,5 °C2022: 13,7 °C2023: 14,5 °C2024: 16,3 °C2025: 14,0 °C13,7 °Cjuni2011: 16,3 °C2012: 15,7 °C2013: 15,0 °C2014: 17,7 °C2015: 15,9 °C2016: 18,1 °C2017: 17,7 °C2018: 18,1 °C2019: 17,0 °C2020: 17,5 °C2021: 16,9 °C2022: 17,0 °C2023: 18,5 °C2024: 16,9 °C2025: 17,8 °C17,1 °C05101520 °C
Bodemtemperatuur op 10 cm in De Bilt, gemiddeld per maand. Elk stipje is een jaar, 2011–2025.

In april is de grond gemiddeld rond de 10 °C: genoeg voor sla, wortel, biet en erwt. Rond de 15 °C, waar bonen en komkommer op wachten, komt de grond gemiddeld pas eind mei.

Waar je woont, maakt minder uit dan je denkt. Tussen de vier stations zit gemiddeld per maand hooguit anderhalve graad. Het jaar maakt meer uit: in maart 2013 was de grond in De Bilt 4,3 °C, in maart 2024 9,0 °C.

De actuele bodemtemperatuur van de vier stations staat elke tien minuten op de KNMI-site. Kijk naar het station dat het dichtst bij je ligt.

Meet het in je eigen tuin

Steek een grondthermometer ongeveer zo diep als je zaait, en lees hem steeds op hetzelfde moment af. Overdag is de grond warmer dan 's nachts. In de zomer scheelt dat op 5 cm bijna 4 graden.

Zandgrond warmt in het voorjaar sneller op dan klei- en veengrond. Natte grond warmt trager op dan droge. Op klei kun je in het voorjaar dus vaak wat later zaaien dan op zand.

Dus, hoe warm moet de grond zijn?

Sla en spinazie komen bij 5 °C al op, ui, erwt en wortel gaan vanaf 10 °C vlotter. Zo warm is de grond meestal in maart en april. Bonen, komkommer, courgette en pompoen willen rond de 15 °C. Daarop wacht je in de volle grond gemiddeld tot eind mei.

Bronnen 8 bronnen waarop dit artikel steunt
  1. Purdue Extension, HO-186-W, tabel 3 (naar J.F. Harrington)
  2. Oregon State University Extension, Soil temperature conditions for vegetable seed germination (J.F. Harrington)
  3. UCCE Sacramento, GN 154, tabel 2 (naar J.F. Harrington, 1954)
  4. KNMI, maandoverzicht van het weer, april 2025 (zo ook maart tot en met juni 2011–2025)
  5. KNMI, actuele bodemtemperaturen
  6. KNMI, Het wordt warmer onder onze voeten (21 januari 2026)
  7. WUR, Handboek snijmaïs, hoofdstuk 3: bodem
  8. De Bolster, sla telen
einde · geschreven op 19 november 2026

Verder in het logboek

meer om te lezen