December in de moestuin

Vriest het vandaag?

Als het niet vriest: Je kunt oogsten, planten en klussen.

Een boerenkool in de moestuin bij nacht. De thermometer staat op 4 graden.

In december rust de moestuin. Wat in de grond zit, blijft staan tot je het nodig hebt. Op een dag zonder vorst plant je nog fruitbomen, bessen en rabarber, en snoei je appel en peer. Vriest het, dan wacht het meeste tot de dooi.

Midden in Nederland vriest het in december gemiddeld 10 nachten. Meestal dooit het overdag weer.

Door , gecheckt bij 50 bronnen op .

Oogsten

  • Boerenkool heeft geen last van vrieskou en blijft de hele winter buiten staan. Pluk het volgroeide blad van onder naar boven, en alleen wat je nodig hebt. Vriest het, wacht dan tot het dooit: bevroren blad is broos.

    Alles over boerenkool
  • Late rassen spruitkool oogst je van december tot in februari. Pluk van onderaf, daar zijn de spruiten het eerst rijp. Een beetje vorst maakt de smaak milder, en tot zo'n -8 °C kan hij het hebben. Vriest het strenger, haal de planten dan met wortel en al binnen, op een koele, vochtige plek.

  • Winterprei blijft de hele winter staan en kan tot zo'n -10 °C hebben. Bij vriesweer krijg je hem alleen niet uit de grond. Steek daarom een paar preien uit als er vorst komt. In de koelkast blijven ze 2 tot 3 weken goed.

  • Savooiekool kan in december gewoon blijven staan en flink wat vorst hebben. Een strenge winter houdt hij niet altijd vol. Dreigt er een periode met strenge vorst, rooi de kolen dan met wortel en al en zet ze op een koele, vochtige plek.

  • Pastinaak mag in de grond blijven tot je hem nodig hebt, tot eind maart. Na de eerste vorst smaakt hij zoeter. Uit bevroren grond krijg je hem lastig los. Dek de rij daarom af met stro of blad als er vorst komt, of rooi een voorraadje.

  • Schorseneren zijn zeer winterhard en blijven in de grond tot je ze nodig hebt. Graaf eerst diep een geul langs de rij, dan haal je de lange wortels heel uit de grond. Vriest de grond, wacht dan tot het dooit.

  • Winterwortels kun je in de grond laten staan als je de rij dik afdekt met stro of blad. Liever zeker? Rooi ze dan en bewaar ze in vochtig zand, op een koele plek waar het niet vriest.

    Alles over wortel
  • Aardperen laat je het best in de grond zitten tot je ze wilt eten, tot in maart. Eenmaal uit de grond blijven ze kort goed, in de koelkast zo'n week. Haal daarom steeds een kleine voorraad.

  • Veldsla oogst je de hele winter: snijd hele rozetjes af. Vriest het, leg dan vliesdoek over de plantjes en laat ze met rust, want bevroren blaadjes zijn broos. Oogst weer als het dooit.

  • Heb je in november witlofwortels opgezet? Zet de emmer op een donkere plek waar het 13 tot 18 °C is. Na een week of zes snijd je de eerste kroppen. Is het te koud, dan duurt het lang. Is het te warm, dan worden de kroppen los. Houd ze donker, want in het licht worden ze groen.

Planten

  • Fruitbomen plant je als ze in rust zijn, van november tot eind maart. Doe het niet als het vriest of als de grond na dagen regen vol water staat. Wordt je boom geleverd als het vriest, kuil hem dan in: leg de wortels schuin in een sleuf en dek ze af met losse, fijne aarde. Zet eerst de steunpaal in het plantgat en dan de boom, dan beschadig je de wortels niet. Plant hem even diep als op de kwekerij, met de entplaats boven de grond.

    planten
    november tot eind maart, als het niet vriest
    vriest het
    tijdelijk inkuilen
    entplaats
    5 tot 10 cm boven de grond
    perzik en abrikoos
    pas in maart
  • Bessenstruiken en frambozen kun je planten zolang ze in rust zijn, van november tot maart. Kies een dag dat het niet vriest. Oktober en november zijn de beste maanden, dus lukte het toen niet, dan kan het nu nog.

    planten
    november tot maart, buiten de vorst
    beste tijd
    oktober en november
  • Op lichte grond kun je rabarber de hele winter planten, als het niet vriest. Zware grond is in december vaak te nat: wacht dan tot het voorjaar. Een plant die je in februari of maart zet, komt wel wat moeizamer op gang.

    planten
    september tot maart, als het niet vriest
    zware grond
    in december vaak te nat

Klussen

  • Loop je zaadzakjes na voordat je nieuw zaad bestelt. Niet elk zaad blijft even lang goed: pastinaak kiemt na een jaar al slecht, courgette nog jaren. Twijfel je, doe dan een kiemproef met 20 zaden op vochtig keukenpapier, op een warme plek. Kiemt maar de helft, zaai dan dubbel zo dik. Bewaar zaad koel, droog en donker.

    Zo lang kiemt zaad goed

    • Pastinaak1 jaar
    • Prei2 jaar
    • Wortel3 jaar
    • Tomaat4 jaar
    • Radijs5 jaar
    • Courgette5 jaar
  • De winter is het moment om volgend jaar te plannen. Kijk eerst terug: wat ging goed en wat niet? Zet dan op papier wat waar stond en wat waar komt. Geef elk gewas een andere plek dan dit jaar. Die wisselteelt werkt tegen ziekten en plagen. Voor de meeste groenten is het genoeg als ze om de vier jaar op dezelfde plek terugkomen. Houd het bij een paar favoriete groenten, dan blijft het overzichtelijk.

  • Nog niet gedaan in november? Dan kan het nu. Borstel de aarde van spades en schoffels, schuur losse roest weg en vet het metaal en de houten stelen dun in met gekookte lijnolie. Hang het gereedschap daarna op een droge plek op.

  • Bij vorst kost het vogels veel energie om warm te blijven. Hang een vetbol aan een touwtje, niet in een netje: daar raken ze in verstrikt. Geef geen brood, door het zout. Bij lichte vorst mag er vers water staan, bij strenge vorst liever niet. Maak de voerplek af en toe schoon met kokend water. Ligt er sneeuw, veeg dan een stukje grond vrij.

  • Veel sneeuw kan zo zwaar zijn dat kale takken breken. Schud doorhangende takken daarom voorzichtig vrij. Sneeuw op de grond is juist goed: die werkt als een isolerende deken. Strooi bij de tuin geen zout, want dat spoelt met het smeltwater de grond in. Zand werkt ook.

  • Ook als het vriest, kun je compost uitspreiden over bedden die leeg zijn. Spit of hark de grond dan niet: bevroren of natte grond bewerk je niet, anders wordt hij vaster. Een bedekte bodem komt beter de winter door.

  • Appel en peer kun je van december tot maart snoeien, op een droge dag zonder vorst. Pruim, kers en perzik snoei je nu niet: in de winter raken de wonden makkelijk besmet met loodglans, een schimmel. Die snoei je na de pluk. Herfstframbozen kun je nu wel tot de grond afknippen.

Verder lezen

Zo is dit gecheckt 50 Nederlandse en Vlaamse bronnen, nagekeken op 4 november 2026
  1. KNMI: daggegevens van het weer in Nederland, De Bilt 1996 tot en met 2025
  2. Natuurpunt: plant een boom, struik of klimplant
  3. Velt via Good Food Brussel: hoe plant je een fruitboom?
  4. Provincie Vlaams-Brabant: hoogstamboomgaarden, een praktische gids
  5. Brabants Landschap: infoblad hoogstamfruitbomen
  6. ILVO: leren beheren, module 7 hoogstam
  7. Good Food Brussel: tips om planten te verplaatsen
  8. Leefmilieu Brussel: kleinfruitstruiken
  9. Wageningen UR: teelt van rabarber (teelthandleiding)
  10. Leefmilieu Brussel: gemakkelijke groenten
  11. Coöperatie De Tuinders: boerenkool
  12. Velt: wat doe je in de winter in je moestuin?
  13. Landelijke Gilden: aan vruchtafwisseling moet je doen
  14. MAX Vandaag: moestuinieren in de winter
  15. Groei & Bloei: tuingereedschap schoonmaken en onderhouden
  16. Velt Midden-Brabant: moestuinkalender
  17. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids spruitkool
  18. Groei & Bloei Maashorst: tuinkalender november
  19. Groei & Bloei Maashorst: tuinkalender december
  20. Landelijke Gilden: groenten beschermen tegen vorstschade
  21. VILT: winterweer stelt groentetelers en boomkwekers voor dilemma
  22. Leefmilieu Brussel: je oogst bewaren
  23. Coöperatie De Tuinders: hoe bewaar je welke groente?
  24. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids savooiekool
  25. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids pastinaak
  26. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids schorseneren
  27. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids wortelen
  28. Velt: bescherm de bodem van je moestuin door hem te bedekken
  29. Coöperatie De Tuinders: aardpeer
  30. Vreeken's Zaden: aardperen, witte
  31. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids veldsla
  32. Zaadhandel Van der Wal: witlof telen
  33. Zaadhandel Van der Wal: zaadgids witlof
  34. VLAM: witloof, folder
  35. Groei & Bloei Ede: snoeien
  36. Velt via Good Food Brussel: snoeien we grootfruit altijd het best in de winter?
  37. Groei & Bloei Meierijstad: tuinkalender december
  38. Vogelbescherming Nederland: wanneer voer je wat?
  39. Vogelbescherming Nederland: wat is goed voer?
  40. Vogelbescherming Nederland: tips over hygiënisch bijvoeren
  41. Vogelbescherming Nederland: vragen over wintervogels
  42. Vogelbescherming Vlaanderen: vogels voederen in de winter
  43. Velt: sneeuw in de tuin
  44. Groei & Bloei Midden-Kennemerland: het nut van sneeuw
  45. Volkstuinvereniging Grouw: kiemduur en kiemkracht van zaden
  46. Gardeners World: groentezaden over? Zo lang kun je ze nog bewaren
  47. Mooie Moestuin: houdbaarheid van moestuinzaden
  48. Good Food Brussel: hoe test u oude zaden?
  49. De Bolster: tips voor het bewaren van zaden
  50. Leefmilieu Brussel: de bodem bewerken door de seizoenen heen