basis

Hoeveel vorst kunnen boerenkool, prei en wortel hebben?

Gekrulde boerenkool kan zo'n −15 °C hebben en winterprei rond −10 °C. Wortels zijn zelf kwetsbaar, maar de grond beschermt ze: zonder afdekking gaat het tot een graad of −5 goed, met een dikke laag stro erop ook bij strengere vorst.

Door , hobbytuinier in Kaatsheuvel4 minuten lezen

boerenkool, prei en wortel in december

Tot hoeveel graden?

De graden hieronder zijn die uit het weerbericht. Het KNMI noemt vorst tot −5 °C licht, tot −10 °C matig en kouder dan −10 °C streng.

  • Boerenkool−15 °C
  • Winterprei−10 °C
  • Pastinaak−10 °C
  • Spruitkool−10 °C
  • Herfstprei−5 °C
  • Wortel zonder stro−5 °C
  • Veldsla−5 °C
Tot hoeveel graden een volgroeide plant in de volle grond het uithoudt.

Dat geldt voor gezonde planten die in de herfst aan de kou konden wennen. Rassen verschillen. Gekrulde boerenkool is het hardst, palmkool en boerenkool met glad blad kunnen minder hebben. Bij spruitkool gaan de spruitjes zelf eerder kapot: na flinke vorst worden ze bruin van binnen. Rode en witte kool haal je binnen voordat het gaat vriezen.

Veldsla overleeft zelf meer dan −5 °C, maar het blad niet. Wil je mooie blaadjes, dek dan af als het harder gaat vriezen. Oogst veldsla als hij niet bevroren is, anders wordt hij papperig.

Prei: winterprei of herfstprei

Het verschil zit in het ras. Winterprei heeft donker, grijsgroen blad en blijft de hele winter staan. Herfstprei heeft lichter blad en eet je voor de winter op. Kijk dus op het zakje wat je gezaaid hebt.

Te veel vorst zie je aan witte bladeren en een rot hart. Hoe erg het wordt, hangt ook af van hoe gezond de prei de winter in ging.

Wortel: de grond houdt de kou tegen

Een wortel bevriest al rond −1,5 °C, maar de vorst moet eerst de grond in. Na een paar dagen flinke vorst zit die in droog zand zo'n 25 centimeter diep, in natte klei de helft. Kwetsbaar is vooral de kop die boven de grond uitsteekt.

Een bevroren wortel scheurt in de lengte. Na het ontdooien wordt hij donker en slap.

Gaat het hard vriezen, haal dan het loof eraf en leg er een laag stro over van minstens 5 centimeter. Telers gebruiken zo'n 15 centimeter. Pastinaak kan meer hebben, tot −10 °C. Schorseneren zijn ook winterhard.

Hoe koud wordt het bij jou?

Waar je tuin ligt, maakt veel uit. In Vlissingen werd het in dertig winters twee keer kouder dan −10 °C. In De Bilt en Eelde gebeurde dat in bijna de helft van de winters.

Kouder dan −5 °C (herfstprei)

  • Vlissingen12 van de 30
  • De Kooy23 van de 30
  • De Bilt28 van de 30
  • Maastricht29 van de 30
  • Eelde29 van de 30

Kouder dan −10 °C (winterprei)

  • Vlissingen2 van de 30
  • De Kooy5 van de 30
  • De Bilt14 van de 30
  • Maastricht9 van de 30
  • Eelde14 van de 30

Kouder dan −15 °C (boerenkool)

  • Vlissingen0 van de 30
  • De Kooy1 van de 30
  • De Bilt2 van de 30
  • Maastricht3 van de 30
  • Eelde4 van de 30
Elk vakje is één winter, van 1993 tot en met 2022. De Kooy ligt bij Den Helder, Eelde bij Groningen.

Boerenkool komt dus bijna overal door de winter. Winterprei in het binnenland krijgt het om de paar winters zwaar, aan de kust zelden. Herfstprei en wortel zonder stro lopen in de meeste winters risico.

Ook dicht bij huis scheelt het. Op zandgrond en in laagtes wordt het 's nachts kouder, in de stad en vlak aan zee minder koud. Volgens het KNMI kan dat zo'n 5 graden schelen. En in een heldere nacht is het vlak boven de grond kouder dan het weerbericht: in De Bilt in de koudste nacht van de winter meestal zo'n 2,5 graad.

Welke grond je hebt en of het deze week bij jou gaat vriezen, zie je in Mijn plek.

Wat vorst erger maakt

  • Plotselinge vorst. Een plant heeft een paar koude dagen nodig om vorst aan te kunnen. Na zacht weer is dat binnen een paar dagen weer weg.
  • Vriezen en dooien. Telkens opnieuw vriezen en ontdooien maakt meer kapot dan een week stevige vorst. Spruitjes worden er zacht en rot van.
  • Kale vorst. Een laag sneeuw van 10 centimeter halveert hoe diep de vorst in de grond trekt. Zonder sneeuw krijgt de grond de volle kou.
  • Zon op bevroren blad. Ontdooit blad te snel in de ochtendzon, dan raakt het beschadigd.
  • Snelle groei. Kool en prei die rustig gegroeid zijn, lopen minder vorstschade op dan planten die veel mest kregen.
  • Natte grond. Wortels in natte grond gaan rotten. Haal ze dan liever uit de grond.

Wat helpt

Stro werkt het best voor alles wat in de grond zit. Vliesdoek scheelt minder dan je denkt: een dikke winterlaag zo'n 2 graden, een dubbele laag nog eens 2. Genoeg voor veldsla en herfstprei in een koude nacht, niet voor een strenge vorstperiode.

Rooi voor een strenge vorstperiode alvast wat wortels en prei. In bevroren grond krijg je ze er niet uit.

Wordt kool zoeter van vorst?

Kool wordt zoeter van kou, niet van vorst. Een paar weken koud weer laat de plant suiker maken, en die suiker werkt als antivries. Vorst zelf is daar niet voor nodig. Geoogste kool in de vriezer leggen helpt dus ook niet.

Kun je ze laten staan?

Boerenkool, winterprei en pastinaak kun je in bijna heel Nederland de hele winter laten staan. Wortel ook, als er stro op ligt. Alleen in een strenge winter, en vooral in het binnenland, wordt het voor winterprei te koud.

Bronnen 24 bronnen waarop dit artikel steunt
  1. KNMI, Vorst (lichte, matige en strenge vorst)
  2. KNMI, Gehomogeniseerde daggegevens van de vijf hoofdstations (eigen berekening)
  3. KNMI, Daggegevens van het weer in Nederland, De Bilt (eigen berekening)
  4. KNMI, Ruimtelijke klimatologische verschillen binnen Nederland (TR323)
  5. RHS, hardheidsklassen H1 tot H7
  6. CGN, rassenbeschrijving kool (boerenkool)
  7. WUR, Teelt van spruitkool (Teelthandleiding 7, 1982)
  8. VILT, Winterweer stelt groentetelers en boomkwekers voor dilemma (Inagro over prei, 10 februari 2021)
  9. Groentennieuws, Vorstschade in prei wordt duidelijk (Inagro, 1 februari 2013)
  10. WUR, Teelt van prei (Teelthandleiding 56, 1993)
  11. Velt, prei
  12. Velt, wortelen
  13. RHS, wortel kweken
  14. RHS, pastinaak kweken
  15. Oregon State University, wortel (vriespunt en vorstschade)
  16. Groen&Golf, Vorst in de grond (WUR, februari 2009)
  17. Groei & Bloei Deventer, bladgroenten voor de moestuin (veldsla)
  18. RHS, vorstschade
  19. RHS, vliesdoek en andere afdekking
  20. Hortidaily, dubbel vliesdoek bij prei (Inagro)
  21. Sasaki e.a., afharden van koolzaailingen (JARQ, 2000)
  22. Sächsische Gartenakademie, Grünkohl (2016)
  23. Sächsische Gartenakademie, Rosenkohl jetzt ernten (2015)
  24. DLR Rheinpfalz, Einfluss von Frost (2007)
einde · geschreven op 4 november 2026

Verder in het logboek

meer om te lezen